پلی استیرن ( یونولیت ) یونولیتیا پلیاستیرن (Polystyrene) که در ایران با نام تجاری پلاستوفوم همشناخته میشود، نوعی پلیمر سفید رنگ و عایق رطوبت و صدا و حرارت است که ازفرایندهای پتروشیمی تهیه میشود. این ماده اولین بار توسط آلمان نازی درجنگ جهانی دوم برای ساخت پلهای شناور روی آب ساخته شد.مونومراین پلیمر استیرن است. پلی استیرن ویژگی بلوری ندارد و بنابرین بسیار شفافاست. تراکم حاقه های بنزنی متصل به زنجیر اصلی درشت مولکول مانع نظمساختاری گشته و باعث مس شود پلی استیرن ماهیتا بی شکل باشد.با توجه بهاینکه دمای گذار شیشه ای شدن پلی استیرن خیلی بالاتر از دمای معمولی استپلاستیک مفیدی است. این ویژگی باعث می شود که پلاستیک فوق العاده سخت وکمی شکننده باشد.این پلی مر سخت , شکننده , شفاف و صیقل است و چگالی ان حدود 1.09 - 1.04 g/ml است. نور معمولی را تا حدود 90 درصد از خود عبور می دهد و ماده مناسبی جهت تهیه شیشه مصنوعی و ویترین ها در فضای بسته است.
روش تهیه :
مخلوطیاز 22 میلی لیتر اب مقطر و 0.36 میلی لیتر محلول سدیم فسفات 10% و 0 میلیلیتر امونیاک غلیظ را در بالن بریزید و بر روی هم زن مغناطیسی قرار دهید وبا سرعت 100 - 60 دور در دقیقه هم بزند.
6میلی لیتر اب مقطر و 0.75 میلی لیتر کلسیم کلرید 10% را به تدریج در طول30 دقیقه به وسیله قیف جداکننده به بالن اضافه کنید. این غمل باعت تشکیلکلسیم فسفات می شود که برای پخش مونومر در محیط به کار می رود. پس ازاضافه کردن این مخلوط را داخل حمام اب 90 درجه سانتیگراد بگذارید و دمایبخاری و سرعت مگنت را تا انتهای واکنش ثابت نگه دارید. به 10 میلی لیترمونومراسیون تقطیر شده 0.4 گرم بنزوئیل پروکسید اضافه کنید و پس از حل شدناین مخلوط را به وسیله قیف جداکننده در 10 دقیقه به مخلوط اضافه کنید. پساز دو ساعت پلی استیرن حاصل را روی قیف بوخنر صاف کنید و پس از شستشو بااب یا کلریدریک اسید 2% در اتو 40 درجه سانتیگراد خشک کنید.
بلوك هاي يونوليتي «پلي استايرن» مدتياست كه براي ساختمان سازي در کشور و در آپارتمان هاي بلند به دليل سبكي وكم هزينه بودن مورد استقبال انبوه سازان (بساز بفروش هاي سابق) قرار گرفتهاست.
اين بلوك ها در دو نوع «قابل اشتعال» و «غير قابل اشتعال» در بازار عرضهمي شوند. وزن هر قطعه بلوك سيماني كه در ساختمان سازي به كار مي رود، ۱۵كيلوگرم است، در حالي كه وزن بلوك هاي يونوليتي بسيار ناچيز است و تااندازه بسيار زيادي موجب پايين آوردن وزن ساختمان مي شود. با وجود پوششنسوزي كه زير و روي اين بلوك را محصور كرده است، در صورت آتش سوزي درساختمان، اين بلوك ها تنها تا ۲۰ دقيقه تاب مقاومت در برابر حرارت رادارند. ايمني اماكن مسكوني در برابر حريق و حادثه از جمله مواردي است كهبايد از نظر ايمني شهري مورد توجه قرار گيرد. در ايمني يك ساختمان مواردزيادي نقش دارد كه مي توان به مصالح به كار رفته در آن به عنوان يكي ازمهم ترين موارد اشاره كرد.
بلوك هاي «پلي استايرن» به دليل سبكي وزن خود، وزن نهايي ساختمان را كم ميكنند، به همين دليل در ساختمان سازي مورد استفاده قرار مي گيرند. بلوك هايمذكور نقش باروري ندارند و به همين دليل در برابر زلزله ايمن هستند.
اما اين بلوك ها، در برابر آتش به راحتي حجم خود را از دست مي دهند و تنهااشكال اين بلوك ها، كمي مقاومت در برابر حرارت و شعله وري آنها است.
در صورتي كهاز جنس مرغوب اين بلوك ها در ساختمان سازي استفاده شود، در برابر آتشمقاوم تر خواهند بود. در ايران نه تنها اين نوع از مصالح ساختماني بلكهتعداد بي شماري از مصالح ساختماني مورد استفاده قرار مي گيرد كه ازاستانداردهاي اجباري برخوردار نيستند و همچنان در ساختمان سازي به كار ميروند. با توجه به بحران خيز بودن کشورمان در ساختمان سازي نبايد از بلوكهاي قابل اشتعال استفاده شود و نوع غيرقابل اشتعال اين بلوك ها نيز بارعايت ضوابط محدود شود تا از حريق هاي گسترده در ساختمان ها جلوگيري شود.همچنين انبار و نگهداري اين مواد به دليل واكنش هايي كه ممكن است داشتهباشند، بسيار خطرناك است و تاكنون شاهد مواردي از حريق انبار اين بلوك هابوده ايم. جالب اينكه اين بلوك ها برخلاف تصور و ذهنيت برخي از كارشناسان،به دليل يكپارچه نبودن در برابر ضربه. كوبه اي اثرات مثبت ندارند و بر عكسدر تقويت صدا اثرگذار خوبي هستند.يونوليت جاذب صوتي بهتري نسبت به بتن استو عايق صوت برتري محسوب نمي شود و به همين دليل يونوليت به تنهايي تاثيريدر افت صوت ندارد. به گفته كارشناسان تنها در صورتي كه بين ديوار دو جدارهيونوليت به كار رود، افت صوتي افزايش مي يابد. همچنين عايق هاي حرارتي همبه تنهايي عايق صوت نيستند و در صورتي كه داخل سيستم قرار بگيرند، ميتوانند موجب كاهش صوت شوند.
فوم پلی استایرن(یونولیت) چیست ؟
یونولیتیا پلاستوفوم ماده ای است سفید رنگ و عایق رطوبت و صدا و است که اولین بارتوسط آلمان نازی در جنگ جهانی دوم برای ساخت پل های شناور روی آب ساختهشد. فوم پلی استایرن یکی از فراورده های صنایع پتروشیمی بوده و شکل ظاهریآن از بلور های ریز تشکیل شده است که در مجاورت فشار و بخار منبسط می گرددبه علت ساختار سلولی بسته در بلوک های پلی استایرن یونولیت مقاومت خوبی درمقابل آب داشته و نیز در مقابل فساد پذیری و رشد باکتری از خود محافظت مینماید امروزه با رشد و ترقي صنايع پتروشيمي ميهن عزيزمان شاهد افزايش روزافزون كاربردهاي متنوع مواد پتروشيمي در امورات مختلف هستيم. پلاستوفومماده اي سبك با قابليت هاي بسيار زياد مي باشد و عامه مردم آن را بهاشتباه" كائوچو (نوعي ماده طبيعي)"، " آكاچو " و يا "يونوليت" مي نامند.پلاستوفوم نوعي از مواد پليمري است كه يك نمونه از آن با نام پلي استايرنانبساطي و علامت اختصاري EPS شناخته ميشود و كاربردهاي متعددي در اموربسته بندي، عايق سازي، آموزشي، تبليغاتي و ... دارد. اين مواد با دانهبندي هاي ريز و درشت و با وزن حجمي گوناگون بصورت گرانول ، ورق و بلوك دراندازه ها و ضخامتهاي گوناگون در بسته بندي هاي تعدادي، قابل ارائه است.همچنين با دستگاههاي برش توسط سيم داغ يا Hot Wireموجود در بازار، بهاشكال و طرح هاي مختلف درميآيد.
ماده اولیه
مادهاولیه یونولیت پروپان است و در پتروشیمی به شکل جامد در آمده يونوليت اولانام يك شركت در ايران است و اخيرا اين ماده را تحت عنوان پلاستوفوم (پلياستايرن انبساطي) نام ميبرند.
ضریب های عایق بودن
• 10 سانتی متر یونولیت معمولی در برابر صدا 42 دیزبل عایق است
• 10 سانتی متر یونولیت معمولی در برابر گرما 35 % عایق است
ویژگی های بلوک های پلاستو فوم :
1) سبکی قطعه بلوکبه ابعاد
2) کاهش 30 درصدی حجم بتن
3) کاهش مصرف فولاد
4) کاهش مصرف تیرچه
5) صرفه جویی در مصرف قالب بندی
كاربرد هاي پلاستوفوم چيست ؟
برخي از كاربرد هاي پيشنهادي در خصوص اين محصولات عبارتاند از:
1)استفاده از ورق هاي پلاستوفومي تا ابعاد 100*200 سانتيمتر و ضخامتهايگوناگون از 4 تا 1000 ميليمتر به عنوان زمينه Background انواع تابلوهامانند تابلوي اعلانات و يا بسياري از مصارف گوناگون ديگر.
2)انواع ورق و بلوك هاي پلاستوفومي در ابعاد گوناگون و ضخامتهاي متفاوت دربسته بندي هاي خاص، و شكل دهي بوسيله دستگاه برش به منظور تهيه كاردستيدانش آموزان دوره هاي ابتدايي و راهنمايي البته با نظارت مربيان مربوطه.
3)ورق در ضخامتهاي گوناگون و يا دانه هاي فوم (گرانول) جهت ساخت اشكال ،انواع طرحها و حروف فارسي و انگليسي، ساخت ماكت ، تهيه تابلوهاي تبليغاتيو تزئيني و به عنوان فوم ريخته گري و فوم گُلسازي كه در درس حرفهوفندوره راهنمايي تحصيلي خواهران و برادران و همچنين برخي رشته هاي كار ودانش دوره متوسطه استفاده هاي فراوان دارد.
4)استفاده از ورق پلاستوفوم به عنوان عايق ساختمان و بلوك هاي سقفيپلاستوفومي به عنوان جايگزين بلوك هاي سيماني يا سفالي در صنعت ساختمان.
ضوابطفنی برای استفاده از بلوک های سقفی پلی استایرن منبسط شده در سیستم سقفتیرچه-بلوک بلوک های سقفی از نوع پلی استایرن منبسط شده 1 در صورتی عملکردمناسب و قابل قبول خواهند داشت که مواردی از قبیل ایمنی در برابر آتش،رواداری های ابعادی، مقاومت مصالح (که می تواند با دانسیته مصالح ارتباطداشته باشد )، شکل هندسی و روش اجرایی مناسب در آن رعایت گردد. بنابراینلازم است تا مشخصات بلوک تولیدی با ضوابط زیر انطباق داشته و در اجرا نیزاز روشها و
محافظتهایصحیح بهره گیری گردد. بدیهی است که سیستم سقف تمام شده باید علاوه برتطابق با این ضوابط، مانند سایر سیستم های ساختمانی به طور کامل با مقرراتملی ساختمان و کلیه ضوابط و آئین نامه های مصوب مرتبط مطابقت نماید.
1-الزامات ایمنی در برابر آتش
1-1 . تنها استفاده از انواع کندسوزشده 2 بلوک پلی استایرن منبسط شده مجاز بوده و استفاده از انواع غیرکندسوز ممنوع
است.تولید کنندگان موظف می باشند مدارک لازم دال بر استفاده از مواد اولیه ازنوع کندسوز شده برای تولید بلوک را به شرح زیر ارائه نمایند :
مواداولیه (پودر پلی استایرن منبسط شده محصول کارخانجات پتروشیمی ) باید ازنوع کندسوز باشد. در این زمینه باید مدارک فنی معتبر از کارخانه فروشندهمواد اولیه اخذ گردد . مدارک فوق باید قرار گرفتن ماده اولیه از نظر واکنشدر برابر آتش را، بر اساس استانداردهای معتبر بین المللی، در یکی از گروههای زیر نشان دهد:
EN 13501- یا گروه های بهتر از آن مطابق با استاندارد 1D گروه
DIN یا گروه های بهتر از آن مطابق با استاندارد 4102 B گروه 1
BS 3837- مطابق با استاندارد 1 A تیپ
ASTM E مطابق با استاندارد 84 A گروه
2-1. برای حفاظت از بلوک سقفی پلی استایرن و جلوگیری از برخورد مستقیم هرگونهحریق احتمالی با بلوک لازم است تا زیرسقف به وسیله پوشش مناسب محافظت شود. پوشش باید به تیرها و تیرچه ها متصل و مهار گردد . اتصال مستقیم به بلوکپلی استایرن (مانند گچ کاری مستقیم بر روی بلوک بدون استفاده از اتصالاتمکانیکی ) به تنهایی قابل قبول نیست . انواع پوششهای مورد پذیرش به شرحزیر می باشند:
1 سانتی متر که به نحو / "پوشش گچ یا پوششهای محافظ پایه گچ-پرلیت یا گچ -ورمیکولیت یا تخته گچی به ضخامت حداقل 5
مناسب و مستقل از بلوک به سقف سازه ای مهار شده باشد".
3-1. اتصال مستقیم اندود به بلوک با هر شکل هندسی (اعم از معمولی یا دارایانواع شیار ) به تنهایی و بدون استفا ده از اتصالات مکانیکی به هیچ وجهمجاز نبوده و ضرورتاً باید از اتصالات مکانیکی مهار شده به تیرها و تیرچ هها (نظیر سیستم رابیتس )استفاده شود . لذا تولیدکنندگان موظف هستند ازارائه هر گونه اطلاعات شفاهی یا کتبی به مصر ف کنندگان که مغایر با اینموضوع باشد، خودداری نمایند.
4-1. از آنجایی که دیوارهای بین واحدهای مستقل (مانند دیوار بین آپارتمان هایمسکونی یا واحدهای تجاری، اداری مستقل و غیره ) در هر ساختمان باید دارایمقاومت در برابر آتش باشند، این دیوارها باید از لایه بلوکهای پلی استایرنعبور کرده و تا زیر سقف سازه ای (یعنی زیر تیرچه یا بتن ) امتداد داشتهباشند یا به طور مناسب از مصالح حریق بند استفاده شود، به گونه ای کهبلوکهای پلی استایرن در این قسمت بین دو فضای مجاور پیوستگی نداشته باشندو از گسترش هر گونه حریق احتمالی بین دو فضایی که به وسیله دیوار مقاوم دربرابر آتش از یکدیگر جدا شده اند، جلوگیری گردد.
1 . Expanded Polystyrene
2. Fire retarded
5-1. انبارکردن بلوکها در کارگاه ساختمانی : بلوکهای پلی استایرن منبسط شدهدر محل کارگاه ساختمانی به دور از هر گونه مواد قابل اشتعال (نظیر رنگها ،حلالها یا زبال ه های قابل اشتعال) نگهداری شوند . محل نگهداری باید بهگونه ای باش د که از احتمال ریزش یا تماس براده های داغ یا جرقه های ناشیاز جوشکاری یا هر گونه شیء داغ دیگر با بلوکها در کارگاه ساختمانی پیشگیریشود . محل انبار اصلی بلوکها حتی الامکان به دور از محل عملیات ساختمانیباشد تا از سرایت هر گونه شعله یا حریق احتمالی به محل انبار اصلی جلوگیریشود.
6-1 . توصیهمی گردد که از انبار کردن بلوکها به حجم بیش از 60 متر مکعب خودداری شود .در صورت نیاز به انبار کردن مقادیر بیش از 60 متر مکعب، بلوکها به قسمتهایبا حجم حداکثر 60 متر مکعب تقسیم شده و بین هر دو قسمت حداقل 20 متر فاصله
وجود داشته باشد.
7-1. کلیه کارگران و کارکنان باید نسبت به عدم استفاده از هرگونه شعله و نیزعدم استعمال سیگار در مجاورت محل نگهداری بلوکها توجیه شوند و استفاده ازتابلوی استعمال دخانیات ممنوع در مجاورت محل نگهداری بلوکها الزامی است .تعدادی کپسول آتش نشانی نیز در نزدیکی محل نگهداری بلوکها پیش بینی گردد.
2- الزامات مکانیکی
1-2. حداقل مقاومت بلوکهای تولیدی در برابر بارهای حین اجرا باید برابر با200 کیلوگرم به ازای هر 30 سانتی متر طول بلوک باشد. این بار باید درنواری به عرض حداکثر 7 سانتی متر در وسط بلوک اعمال شود.
تذکر:آزمایشها نشان می دهند که به علت تفاوتهای موجود در مواد اولیه و فرآیندتولید، چگالی دقیقی برای کسب مقاومت مذکور در فوق نمی توان مشخص کرد. بااین وجود به عنوان یک راهنمای کلی انتظار می رود که در صورت تولید مناسب،بلوکهای با عرض 50 و ارتفاع 25 سانتی متر با دانس یته حدود 14 13 کیلوگرمبر متر مکعب مقاومت مورد نظر کسب شود. ضمناً با فرض شرایط یکسان از نظرمواد اولیه، فرآیند تولید و ضخامت بلوک، هر چه که عرض بلوک افزایش یافتهیا ارتفاع آن کاهش یابد، به چگالی بیشتری برای کسب مقاومت لازم نیاز خواهدبود.
2-2 . لازماست تا کارخا نجات تولیدکننده بلوک سقفی از جنس پلی استایرن منبسط شدهدارای آزمایشگاه حداقل برای کنترل رواداری های ابعادی و باربری بلوک باشند. در این آزمایشگاه باید باربری بلوکها با استفاده از جک با بار معادل 200کیلوگرم و بصورت نواری بر روی بلوکهای به طول 30 سانتی متر مورد آزمایشقرار گیرد (مطابق شکل زیر ). بلوکی که به این شکل آزمایش می شود، نبایددچار هیچگونه شکست یا گسیختگی گردد.
3-2. استفاده از بلوکهای با طول کمتر از 30 سانتی متر ممکن است خطر شکست بلوکرا در پی داشته باشد . لذا به مصرف کنندگان توصیه می شود از به کار بردنبلوکهای با طول کمتر خودداری نمایند. همچنین هرگونه تولید و یا ارائهبلوکهای به طول کمتر از 30 سانتی متر به مصرف کنندگان ممنوع است.
4-2 . استفاده از بلوک های توخالی با طول کمتر از بلوک کامل (برش آن به قطعات کوچکتر از یک بلوک کامل ) ممنوع است.
5-2. برای بلوکهای دارای حفره که در ابتدا و انتهای دهانه یا در مجاورت پلهایاصلی یا در مجاورت تیرهای عرضی و یا در هر محلی که امکان ورود بتن به داخلحفره ها وجود داشته باشد، قرار می گیرند، به منظور جلوگیری از سنگین شدنسقف و هدر رفتن بتن باید تمهیدات لازم برای بستن حفره های بلوک به وسیلهدرپوشها یا پرکننده های مناسب به نحو مطمئن به عمل آید تا از ورود بتن بهداخل آن جلوگیری شود و یا اصولاً در این قسمتها از بلوک های توپر استفادهشود.
3-الزامات ابعادی
27میلی متر باشد. از آن جایی که افزایش عرض لبۀ نشیمن این نوع بلوک ها (در ±1-3 . عرض لبه نشیمن بلوکها در محل قاعده باید 2 مقایسه با بلوک های سفالیو بتنی ) سبب کاهش عرض موثر جان تیرچه بتنی م ی گردد، لذا برای جبران آنتوصیه می شود عرض فوندولۀ تیرچه در هنگام ساخت حداقل برابر 14 سانتیمتردرنظر گرفته شود.
2-3 . رعایت پخی در دو لبه فوقانی به ارتفاع 5 و قاعده 5 سانتی متر به منظور تسهیل در عبور بتن به داخل تیرجه ها الزامی است.
3-3 . حداکثر رواداری طول، عرض و ضخامت بلوک از مقدار اسمی اعلام شده، به شرح زیر باشد:
طول بلوک در هر نقطه حداکثر 5± میلی متر به ازای هر متر طول اسمی بلوک و عرض بلوک حداکثر 3± میلی متر با عرض
اسمیبلوک می تواند تفاوت داشته باشند. ضخامت هیچ نقطۀ اندازه گیری شده از بلوکنباید بیش از 5± میلی متر با مقدار اسمی تفاوت داشته باشد.
4-3. کلیه لبه های بلوک ها (به غیر از محلهای پخی در لبه های فوقانی ) بایدگونیا باش ند. رواداری مجاز برای انح راف از گونیا بودن لبه های طولی وعرضی حداکثر 5± میلی متر به ازای هر 1000 میلی متر طول یا عرض نمونه میباشد. حداکثر انحراف از گونیا بودن لبه ضخامت 3± میلی متر می باشد.
4- مشخصات ظاهری
1-4. بلوکها باید دارای ظاهر سالم و یکپارچه باشند . سطح بلوک باید نسبتاًصاف باشد و بین دانه های پلی استایرن فاصله مشخص ظاهری وجود نداشته باشد.
2-4. لازم است تا نام تولید کننده، کندسوز بودن محصول، حداقل چگالی و اندازههای طول، عرض و ضخامت بلوک بر روی تمام بلوک های تولیدی کارخانه حک یا چاپیا برچسب شود. در صورت استفاده از چاپ یا برچسب، ا ین کار باید به نحوتثبیت شده صورت گیرد، به گونه ای که امکان پاک شدن یا برآمدن ساده در حیننقل و انتقال یا سوءاستفاده توسط افراد وجود نداشته باشد.
