6- واحد ته نشینی(زلال سازی)
به منظور زلال نمودن پساب از طریق رسوب دادن لجنهای موجود و نیز ته نشین نمودن مواد معلق، از مخازن تهنشینی استفاده میگردد. مواد معلقی که در تهنشینی ساده از فاضلاب جدا میگردند، اغلب مواد آلی و بندرت مواد معدنی میباشند. قسمتی از مواد معلق ریز و کلوئیدی نیز دراثر برخورد با هم و تشکیل مواد معلق درشت دانهتر در این مخزن قابل تهنشینی میباشند.
چون قسمت نسبتا مهمی از شدت آلودگی فاضلاب و پساب مربوط به وجود مواد معلق آلی میباشد، بنابراین تهنشینی این مواد معلق کاهش قابل ملاحظهای در شدت آلودگی فاضلاب بر حسب BOD5 به دنبال دارد، ضمنا دراثر عمل تهنشینی، کیفیت و جریان فاضلاب نیز یکنواخت میگردد. زمان ماند فاضلاب در این تهنشینی معمولا بین(5-2) ساعت در نظر گرفته میشود.
پسماندها و مواد زائد تولیدی در یک تصفیهخانه از بخشهایی چون آشغالگیرها، ته نشینی اولیه و ثانویه، لجن ناشی از واحدهای فیزیکی-شیمیایی تولید میگردد. معمولا بین 40 تا 60 درصد مواد جامد تولیدی در یک تصفیه خانه از بخشهای اولیه تصفیه خانه و قبل از واحدهای بیولوژیکی تولید میگردد. لجنابهای جمعآوری شده از تهنشینهای اولیه حدود 2 تا 6 درصد مواد جامد با خود دارند. زلال سازهای ثانویه شامل بخش قابل توجهی از میکروارگانیزمهای فعال میباشند. بین 0.5 تا 2 درصد از کل جامدات را لجنهای بیولوژیکی تشکیل میدهند. لجناب تولیدی از اختلاط لجن واحدهای زلال ساز اولیه و بیولوژیکی شامل حدود 1 تا 3.5 درصد مواد جامد میباشد.
نرخ بارگذاری جامدات یکی از پارامترهای مهم طراحی به منظور اطمینان از کارکرد مناسب واحدهای زلال ساز ثانویه میباشد. در عمل اکثر تصفیهخانه های شهری دارای اندیکس حجمی لجن حدود 100 تا 250 میلیگرم بر لیتر دارند. به منظور تعیین حجم مخزن اکثر مهندسین طراح، ماکزیمم نرخ بارگذاری لجن را در محدوده 4 تا 6 کیلوگرم بر متر مربع بر ساعت در نظر میگیرند. نرخ بارگذاری حدود 10 یا بیشتر در تصفیهخانههای پیشرفته نیز استفاده میگردد. بسیاری از قوانین ایالتی در آمریکا نرخ بارگذاری سریزها را در حدود 124 متر مکعب بر روز بر متر طول سریز برای تصفیه خانه های کوچک و تا 186 متر مکعب بر روز بر متر طول سریز برای تصفیهخانه های بزرگ پیشنهاد کردند.
عمق واحدهای زلال ساز ثانویه معمولا حدود 4 تا 5 متر طراحی میگردد. عمق بالاتر باعث افزایش حذف مواد جامد معلق، افزایش نرخ بازگشت لجن و بالطبع افزایش هزینه بهرهبرداری میشود.شکل مخازن ته نشینی به صورت مستطیلی، دایروی و مربع طراحی میگردد.