تاريخ عضويت: سه شنبه تیر 24, 87 12:43 am پست ها : 4971 محل سکونت: تهران تشکر کرده: 1012 بار
تشکر شده: 3115 بار
|
|
آرگونومي که علم طراحي سازگار محيط و محصولات با کاربران است. لغت ارگونوميک از لغات يوناني «ارگون» به معناي «کار» و «نوموس» به معناي «قانون» گرفته شده استو اصطلاحا به معني انطباق کار براي افراد، از طريق طراحي وظيفه و روش ها ونيز انطباق افراد با کار از طريق استفاده مناسب از چيدن روش هاي صحيح ميباشد. بايد توجه داشت که آنچه براي يک نفر مناسب است مي تواند براي ديگريمناسب نباشد. بنابراين روش هاي مجزا بايد مدنظر قرار گيرند. ارگونوميک درنظر اول ممکن است آگاهي و علم جلوگيري از صدمات و ناراحتي هاي پيش بينينشده معني شود در حالي که موضوع اصلي آن پيش از بررسي وقوع ضايعه اي،تقويت راحتي و رواني عملکرد است. فراموش نبايد کرد که انسان ها دارايمحدوديت هستند و براي اينکه بتوان با وجود محدويتها فعاليت مناسبي داشت،شرايط محيط بايد به گونه اي مناسب طراحي گردد.
اهداف شناخت ارگونوميک را مي توان به شرح زير طبقه بندي کرد:
1- برخورداري از تندرستي
2- تقويت توانايي هاي بدن
3- بالا بردن راندمان فعاليت
4- رهايي از عوارضي همچون استرس، چاقي، چشم درد، درد پشت و درد گردن و يابيماريهايي که از صدمات کشش متمادي بوجود مي آيند.
5- يافتن روشهايي براي درست انجام دادن کارهاي تکراري و يا سنگين.
کليات
آرگونوميکبخشي از علوم انساني را در برميگيرد که در آن از انطباق وظايف، سيستمها،محصولات و محيطها با تواناييهايي فيزيکي و فکري و محدوديتهاي انسانهابحث مي شود. حوزه هاي اصلي مرتبط با ارگونوميک عبارتند از: اطلاعات،استنباط و ادراک، روشهاي کنترل، طراحي مکان کار و مهارتهاي شغلي، تحليلوظيفه، بررسي زمان و تحرک و راحتي کاربر.
در مورد کاربرد ارگونوميکنيز مي توان از معماري، مصارف خانگي، کابرد کامپيوتر، باغداري، بهداشتورزش، آموزش و هوش مصنوعي نام برد. ارگونوميک نقطه تمرکز انسان را مدنظرقرار مي دهد و طبيعت ارگونوميکي و دانش هاي موجود بر پايه سازگارسازي محيطبا افراد را گردهم مي آورد.
اين علم از اطلاعات مربوط به علوم آناتومي و فيزيولوژي براي اندازه گيري شاخصه هاي فيزيکي افراد و پاسخ آنها به محيط بهره مي گيرد و تمرکزاصلي آن بر سلامتي و بهره وري قرار دارد. اطلاعات ارگونوميک نيز از علومروانشناختي انساني جمع آوري شده است. زمينه هاي ادراکي و روان تني،نگهداري اطلاعات و تصميم گيري، محرکهاي شخصي و پاسخها را مورد بررسي قرارمي دهد تا از شاخصه هاي رفتاري و پاسخهاي آگاه شده و دريابد که چگونه اينموارد بر رفتار و عادات انساني تاثير مي گذارد. براي دست يابي به سطحمناسبي از زندگي و فعاليت، زمينه هاي اجتماعي و سازماني اشخاص و گروه هانيز بعنوان ابعاد اجتماعي ارگونوميک در نظر گرفته مي شود. در اين بند نيزمحرکها و رفتارهاي مرتبط با نيازهاي اشخاص و کار در گروه مدنظر اين علمقرار مي گيرد. همچنين براي اينکه بتوان معيارهايي بدست آورد و سطوح مناسبو مشخصه لازم محيطي را براي فعاليت هاي انسان تعيين کرد محيط فيزيکي رامورد مطالعه قرار مي دهد.
طي 20 سال گذشته صدمات ارگونوميکي بعنوانشاخص بزرگي در سلامت محل کار شناخته شده است. يک دوم تمامي صدمات وبيماريهاي شغلي ناشي از فعاليت سنگين و يا حرکت متمادي است. مطالعات نشانمي دهد که با در نظر گرفتن مسائل ارگونوميک مي توان از صدمات ناشي ازفعاليت و هزينه هاي بسيار زياد مرتبط بر آن کاست.
روشهاي نظام بندي در جهت تشخيص و رفع ضايعات ارگونوميکي وجود دارد کهشرکتها چه بزرگ و چه کوچک در زمان بروز مشکل به ويژه در محل کار از آنبهره گرفته و بدان عمل مي کنند. عبارت «اختلالات عضلاني اسکلتي(msd)» بهشرايطي اطلاق مي شود که اعصاب، تاندونها، عضلات و ساختارهاي نگهدارنده بدنتحت تاثير قرار گيرد و اين اختلالات ناشي از فعاليت زماني اتفاق مي افتدکه عدم تطابق بين ضروريات فيزيکي محيط و توانائيهاي فيزيکي بدن انسان وجودداشته باشد. حرکتهاي تکراري و کشش و رانش، بيش از 100 نوع ناراحتي در بدنايجاد مي کند و ناراحتي هايي چون پشت درد، کشش تاندونهاي مچ و سندم تونلکارپال تنها تعداد معدودي از صدمات رايج فعاليت در عصر مدرن است که ميتوان با ملاحظات مناسب ارگونوميک از آن جلوگيري کرد.
در اداراتي که از موارد و مسائل ارگونوميک تبعيت مي کنند، دستورالعملهايارگونوميکي مخصوص محل کار براي طراحي محيط کاري ارگونوميکي بکار گرفته ميشوند. صندليهاي ارگونوميک که کاملا قابل تنظيم باشد براي هر کارمند تهيهمي شوند و جاپائيهاي ارگونوميک مناسب در صورت لزوم وجود خواهند داشت. ازطرف ديگر نورپردازي بگونه اي است که لامپهاي موجود باعث خيرگي مستقيم و ياغيرمستقيم چشم کارمندان نمي گردد. صفحه نمايشها و نگهدارنده هاي اسنادبگونه اي طراحي مي شوند که کارکنان خط مستقيمي براي ميدان ديد خود داشتهباشند. موس هاي ارگونوميکي، کي بوردهاي ارگونوميکي، لوازم اداريارگونوميکي و کاملا قابل تنظيم، کارمندان را در خط وضعيت طبيعي قرار دادهو در نتيجه صدمات کاري (عضلاني اسکلتي) ناشي از عدم لحاظ موارد ارگونوميکرا از بين مي برند.
مهندسي ارگونوميک، شغلي است که با بررسي تغييرات فيزيکي، اختلالات عضلاني اسکلتي را کاهش مي دهد.
ارگونوميک شاخه اي از علم است که با درک اصولي از تعامل بين انسان و عناصرديگر سيستم، روشهاي عملي مناسب را در فرضيه هاي متفاوت بررسي مي کند و بهعنوان مهندسي عوامل انساني براي سلامتي و بهبود شريط انسان راه حل ارائهميدهد.
قالب کاري متمرکز بر کابر
ارگونوميکروشي خاص براي تفکر درباره افراد در کار يا زندگي است که افراد (کاربران)را در مرکز توجه قرار مي دهد. همچنين روابط بين کاربر، فعاليت کاربر ومحيط اطراف وي را مورد بررسي قرار مي دهد. محيط اطراف نيز شامل ابزار مورداستفاده، ويژگيهاي فيزيکي محيط و مفاهيم اجتماعي است. اگر تمامي اين روابطرا درک کنيم آنگاه مي توانيم راهي را براي بهبود سازگاري بين افراد وعناصر مختلف بيابيم. نمودار زير به شما کمک مي کند تا به اين تعاملات بهصورت نظام مند نگاه کنيد:
در نمودار مقابل، پنج عنصر توسط حلقه هايياز يکديگر جدا شده اند، هر حلقه يک حوزه از تعامل با کاربران را نمايش ميدهد. هر حلقه مي تواند يک واسط کاربر نيز محسوب شود. در ادامه اين مقالههر يک از اين پنج عنصر يعني:
1- کاربر
2- واسط کاربر- ابزار
3- واسط کاربر- فضاي کاربر
4- واسط کاربر- محيط
5- واسط کاربر- سازمان
و منافع ناشي از لحاظ کردن ارگونوميک مورد بررسي قرار مي گيرد.
کاربر
براياينکه طراحي محيط و ابزار و ساير عوامل با مرکزيت کاربر صورت بپزيرد ابتدامي بايد ويژگيهاي فردي و احتياجات ساير افراد جهت لحاظ کردن مواردارگونوميکي مشخص گردد. بعنوان مثال طراح يک ماشين نه تنها بايد راننده رادر نظر بگيرد بلکه بايد مسافران ماشين و افرادي که ماشين را سرويس و تعميرخواهند کرد را نيز مدنظر قرار دهد. همچنين بايد توجه داشت که افراد هرگروه مي توانند کاملا متفاوت باشند. اين تفاوت ها را مي توان از لحاظويژگيهاي فيزيکي (سايز بدن، قد) ويژگيهاي فيزيولوژيکي (زمان عکس العمل،حافظه، مهارت) و غيره مورد بررسي قرار داد. بدين ترتيب وقتي ابزار و محلکار طراحي يا اصلاح مي گردد، تفاوت هاي فردي بايد مورد توجه قرار گيرد.
واسط کاربر- ابزار
اينبخش شامل کليه روابط بين کاربر و ابزاري مي گردد که براي انجام يک کاراستفاده مي شود. چه اين کار پرواز يک هواپيما باشد يا عمل ساده مسواک زدن.براي اينکه يک کار بصورتي مفيد انجام شود، سه مرحله چرخه اين بخش را کاملميکند. اول کاربران بايد اطلاعات را از سيستم بگونه اي دريافت کنند که بتوانند آنرا فهميده و ادارک کنند. (مرحله دريافت اطلاعات) پس از فهماطلاعات به يک تصميم گيري مناسب دست يابند (مرحله تصميم) و براي تکميلچرخه، کابر بايد قادر به انجام فعاليت يا عمل مناسب باشد (مرحله عملي).اين فرآيند معمولا درتمامي انواع فعاليتها رخ مي دهد
|
|
